อนาคตทีวีดิจิทัลไทยหลังใบอนุญาตหมดอายุ อาคารใหม่ควรเผื่ออะไรไว้

ใบอนุญาตประกอบกิจการทีวีดิจิทัลของไทยจะหมดอายุในเดือนเมษายน 2572 แต่ ณ ปลายเดือนตุลาคม 2569 แนวทางหลังจากนั้นยังไม่ได้ข้อยุติ อาคารที่กำลังออกแบบหรือก่อสร้างวันนี้จะใช้งานต่อเนื่องอีกหลายสิบปี การออกแบบระบบทีวีให้ยืดหยุ่นจึงสำคัญกว่าการเดาว่าผลจะออกมาแบบไหน

สรุปสำหรับเจ้าของโครงการ

ยังไม่มีข้อยุติ: บอร์ด กสทช. เห็นชอบโรดแมปทีวีดิจิทัลเพียงบางส่วน ส่วนเรื่องการจัดสรรคลื่นและการกำกับดูแลยังค้างพิจารณา
ประเด็นที่กระทบอาคารโดยตรง: อนาคตของการรับชมผ่านดาวเทียมย่าน C-Band ซึ่งอาจต้องย้ายไป KU-Band ถ้าคลื่นถูกนำไปใช้กับมือถือ
ทีวีภาคพื้นดินยังเป็นช่องทางหลัก ในช่วงที่มองเห็นได้ ระบบทีวีรวมที่รับ DVB-T2 ยังจำเป็น
แนวทางที่ปลอดภัย: ออกแบบให้รองรับหลายแหล่งสัญญาณ และมีโครงสร้างเครือข่ายที่ต่อยอดเป็น IPTV ได้

สถานะล่าสุด (ณ 22 ต.ค. 2569)

เรื่อง	สถานะ
แผนแม่บทกิจการกระจายเสียงและโทรทัศน์ ฉบับที่ 3	ประกาศใช้แล้ว มีผลตั้งแต่ 1 ม.ค. 2569 ถึง 31 ธ.ค. 2573
โรดแมปทีวีดิจิทัล	ที่ประชุมวันที่ 21 ต.ค. 2569 เห็นชอบ 2 จาก 4 ส่วน คือการส่งเสริมการประกอบกิจการ และการคุ้มครองผู้บริโภค
การจัดสรรคลื่นและการกำกับดูแล	ยังค้างพิจารณา
วิธีประมูล	มีข้อเสนอให้เปลี่ยนจากให้ช่องรายการประมูล เป็นให้ผู้ให้บริการโครงข่าย (MUX) ประมูล สำนักงานต้องวิเคราะห์เพิ่ม
ดาวเทียมย่าน C-Band	พิจารณาว่าจะนำย่าน 3700–4200 MHz ไปใช้กับมือถือภายในปี 2572 หรือไม่ ขึ้นกับผลศึกษาการใช้คลื่นร่วมกัน
ใบอนุญาตโครงข่าย (MUX)	สิ้นสุดในปี 2571 ก่อนใบอนุญาตช่องรายการ

นอกจากนี้ บอร์ด กสทช. ยังมีข้อพิพาทเรื่องสถานะของประธาน ทำให้การประชุมหลายครั้งไม่ครบองค์ประชุม ข้อมูลข้างต้นจึงอาจเปลี่ยนแปลงได้ ควรติดตามประกาศของ กสทช. ก่อนตัดสินใจลงทุนครั้งสำคัญ

ผลที่อาจเกิดกับระบบทีวีของอาคาร

ถ้าการรับชมผ่านดาวเทียมย่าน C-Band ต้องเปลี่ยนไป KU-Band: อาคารที่ใช้จาน C-Band ต้องเพิ่มหรือเปลี่ยนจานและหัวรับสัญญาณ ส่วนชุดแปลงสัญญาณขึ้นกับรุ่น ตามรายงานข่าว มีผู้รับชมทีวีดิจิทัลผ่านจานดาวเทียมราว 10 ล้านครัวเรือน ประเด็นนี้จึงยังต้องพิจารณาผลกระทบ
ถ้ามีการปรับโครงข่ายหรือความถี่ภาคพื้นดิน: ระบบทีวีรวมอาจต้องปรับความถี่หรือฟิลเตอร์ เช่นเดียวกับช่วงย้ายคลื่น 700 MHz เมื่อปี 2563
ถ้าการรับชมย้ายไปทางอินเทอร์เน็ตมากขึ้น: อาคารที่มีเครือข่ายไฟเบอร์ทุกห้องปรับตัวได้ง่ายกว่า

อาคารใหม่ควรเผื่ออะไรไว้

headend รองรับหลายแหล่งสัญญาณ: ภาคพื้นดิน UHF ดาวเทียม และช่องภายใน ในโครงสร้างที่เพิ่มหรือเปลี่ยนโมดูลได้
เผื่อตำแหน่งและโครงยึดจานดาวเทียม: ทั้ง C-Band และ KU-Band แม้ติดตั้งเพียงชุดเดียวในวันนี้
ฟิลเตอร์กันสัญญาณมือถือ: ทั้งฝั่งเสาอากาศ (LTE/5G) และฝั่งดาวเทียม C-Band
โครงสร้างสายที่ต่อยอดได้: ถ้าใช้สายนำสัญญาณ ควรเดินไฟเบอร์หรือท่อสำรองไปพร้อมกัน เพื่อรองรับ IPTV หรือ FTTR ในอนาคต
พื้นที่ในห้องงานระบบและท่อ: เผื่อสำหรับอุปกรณ์ที่อาจต้องเพิ่ม
เอกสารที่ครบ: Riser Diagram และตารางความถี่ ทำให้ปรับระบบได้เร็วเมื่อมีการเปลี่ยนแปลง

หมายเหตุสำหรับที่ปรึกษาและผู้ออกแบบ

ระบุใน TOR ให้ชุดแปลงสัญญาณดาวเทียมรองรับทั้ง C-Band และ KU-Band หรือเปลี่ยนโมดูลได้
ระบุทีวีในพื้นที่ที่อาคารเป็นเจ้าของ ให้รองรับทั้ง DVB-T2 และการรับชมผ่านเครือข่าย
ทบทวนข้อมูลจาก กสทช. อีกครั้งก่อนออกแบบขั้นสุดท้ายและก่อนจัดซื้อ